Wartość przedmiotu sporu (WPS) to kwota wyrażająca w pieniądzu ekonomiczny interes strony wynikający z żądania pozwu. W pozwie WPS musi być wskazana. Ustala się ją na dzień wniesienia pozwu. Zasadą jest, że:
– przy roszczeniach pieniężnych WPS to po prostu dochodzona kwota (bez odsetek i kosztów),
– przy roszczeniach niepieniężnych WPS to wartość rzeczy lub prawa albo wartość interesu prawnego powoda (np. w sprawie o ustalenie nieważności umowy – ekonomiczna wartość skutku, jaki powód chce osiągnąć).
Jeżeli w jednym pozwie dochodzisz kilku roszczeń kumulatywnie to WPS to suma ich wartości. Przy roszczeniach ewentualnych (na wypadek oddalenia głównego) – przyjmuje się wartość roszczenia głównego.
Jak obliczyć WPS – praktyczny algorytm:
1) Ustal rodzaj roszczenia:
– pieniężne (zapłata konkretnej kwoty),
– niepieniężne (ustalenie, ukształtowanie, wydanie rzeczy, zniesienie współwłasności itd.),
– świadczenia powtarzające się (np. czynsz, alimenty, renta),
– sprawy najmu/dzierżawy wskazane w art. 23 k.p.c.
2) Ustal, czy w jednym pozwie jest więcej niż jedno roszczenie:
– kumulatywne (łączne) – sumujesz (art. 21 k.p.c.),
– ewentualne (na wypadek oddalenia głównego) – bierzesz tylko wartość żądania głównego.
3) Wyłącz elementy uboczne:
– odsetki, pożytki, koszty – nie wchodzą do WPS (art. 20 k.p.c.).
4) Ustal moment i sposób wyceny:
– stan na dzień wniesienia pozwu,
– dla niepieniężnych – wartość rzeczy/prawa lub obiektywnie pojmowany ekonomiczny interes powoda (np. kwota, o jaką zmniejszy się lub której uniknie zobowiązanie).
5) Zapisz WPS kwotowo (nie słownie) w pozwie (w złotych) i zaokrąglij do pełnego złotego w górę.
Przykłady obliczeń:
1) Roszczenie o zapłatę: żądasz 50 000 zł + odsetki od 1.01.2023 r. WPS = 50 000 zł (odsetek nie wliczasz – art. 20 k.p.c.).
2) Kilka roszczeń kumulatywnie: 50 000 zł zapłaty + ustalenie nieważności umowy, którego ekonomiczny interes wyceniasz na 300 000 zł. WPS = 350 000 zł (art. 21 k.p.c.).
3) Roszczenie ewentualne: główne – ustalenie nieważności (300 000 zł), ewentualne – zapłata 50 000 zł. WPS = 300 000 zł (nie sumujesz).
4)Świadczenia powtarzające się (art. 22 k.p.c.):
a) alimenty 1 500 zł/mies. – WPS = 18 000 zł (12 miesięcy),
b) renta 800 zł/mies. na 6 miesięcy – WPS = 4 800 zł (cały okres, bo krótszy niż rok).
5)Najem/dzierżawa (art. 23 k.p.c.):
a) umowa na czas oznaczony, spór o rozwiązanie i wydanie lokalu; czynsz 2 500 zł/mies.; sporny czas 18 miesięcy – WPS = 30 000 zł (maks. 12 miesięcy),
b) umowa na czas nieoznaczony – WPS = 7 500 zł (3 miesiące czynszu).
6) Wydanie rzeczy (np. samochodu o wartości rynkowej 80 000 zł): WPS = 80 000 zł (wartość rzeczy).
7) Ustalenie nieważności kredytu: WPS = ekonomiczny interes powoda: – np. suma dotychczasowych wpłat (jeśli dochodzisz zwrotu świadczenia nienależnego) albo – wartość uwolnienia od przyszłego świadczenia (np. niespłacony kapitał według stanu na dzień pozwu) – ważne, by wykazać, jak liczysz interes prawny.
8) Kilku pozwanych solidarnie o jedną kwotę 100 000 zł: WPS = 100 000 zł (to jedno roszczenie; nie mnożysz przez liczbę pozwanych).
9) Dochodzenie części roszczenia: należne 120 000 zł, żądasz 20 000 zł – WPS = 20 000 zł (nie całość potencjalnego roszczenia).
Kontrola sądu:
– Sąd może sprawdzić i skorygować WPS (art. 25 § 1 k.p.c.).
– WPS decyduje o:
– właściwości sądu (rejonowy/okręgowy),
– rodzaju i wysokości opłaty od pozwu,
– stawkach minimalnych pełnomocników,
– dopuszczalności i rodzaju środków zaskarżenia (np. próg dla niektórych zażaleń/środków nadzwyczajnych).
UWAGI
– WPS liczysz na dzień złożenia pozwu; późniejsza zmiana żądania może wpływać na opłaty i ocenę w dalszym toku, co do zasady od kolejnej instancji.
– Odsetki, pożytki i koszty pozostają poza WPS, nawet jeśli są dochodzone łącznie.
– Przy roszczeniach niepieniężnych przygotuj uzasadnienie metody wyceny (np. operat, kalkulacja ekonomiczna, ceny rynkowe).
– Kumulacja roszczeń tylko wtedy, gdy rzeczywiście dochodzisz ich łącznie (nie w wariancie ewentualnym).
– Nie zaniżaj ani nie zawyżaj WPS „taktycznie” – sąd może to zweryfikować, a wadliwe oznaczenie może mieć niekorzystne skutki (opłaty, właściwość, odrzucenie środka zaskarżenia).
PODSTAWA PRAWNA
📋 PODSTAWA PRAWNA – Kodeks postępowania cywilnego: – art. 19 § 1 – w sprawach o prawa majątkowe wartość przedmiotu sporu oznacza się kwotą pieniężną, – art. 20 – do WPS nie wlicza się odsetek, pożytków i kosztów żądanych obok roszczenia głównego, – art. 21 – jeżeli powód dochodzi kilku roszczeń, zlicza się ich wartość, – art. 22 – w sprawach o świadczenia powtarzające się WPS to suma świadczeń za 1 rok (albo za cały okres, jeśli krótszy), – art. 23 – w sprawach najmu/dzierżawy: – umowy na czas oznaczony – suma czynszu za czas sporny, nie więcej niż za rok, – umowy na czas nieoznaczony – suma czynszu za 3 miesiące, – art. 25 § 1 – sąd może sprawdzić oznaczoną przez powoda WPS i w tym celu zarządzić dochodzenie. – (Konsekwencje praktyczne WPS wynikają też z przepisów o opłatach i stawkach pełnomocników oraz właściwości sądu – WPS wpływa m.in. na opłatę od pozwu i właściwość rzeczową).
ORZECZNICTWO
– Sąd Najwyższy, postanowienie z dnia 18.10.2000 r., sygn. akt II UZ 124/00 – sąd ma prawo skontrolować prawidłowość WPS. – Sąd Najwyższy, wyrok z dnia 13.06.1997 r., sygn. akt I CKN 46/97 – kontrola WPS nie może polegać na ocenie zasadności roszczenia; liczy się to, czego strona się domaga (charakter i rozmiar żądania). – Sąd Najwyższy, postanowienie z dnia 26.01.2000 r., sygn. akt III CZ 173/99 – w postępowaniu ze skargi o wznowienie decydujący jest przedmiot sprawy prawomocnie zakończonej (dla ustalania wartości i dopuszczalności środków zaskarżenia).
UMÓW KONSULTACJĘ
Jeśli podasz: – rodzaj(y) roszczenia, – kwoty/czynsz/stawki i okresy, – czy żądania są kumulatywne czy ewentualne, – w sprawach niepieniężnych – jak rozumiesz swój interes ekonomiczny, policzę WPS dla Twojej konkretnej sprawy precyzyjnie, krok po kroku.